contact home home
profiel projecten publicaties contact

Uitgevoerde projecten

Op deze pagina staan enkele eerder uitgevoerde projecten. Leuke projecten om aan te werken. Omdat er veel verschillende partijen betrokken waren, of omdat het wiel nog moest worden uitgevonden. Of omdat er sprake was van voortschrijdend inzicht, waardoor de uitkomst anders was dan voorzien. En het is natuurlijk ook leuk om te merken dat de opdrachtgevers tevreden waren!

 

Beleidsmedewerker duurzaamheid Zuidplas (2016-2017)

Het project
Zuidplas heeft mij in 2016 gevraagd te helpen om nieuwe duurzaamheidactiviteiten in gang te zetten. Dat heeft onder andere geleid tot duurzaamheidsleningen voor bewoners en organisaties, een duurzaamheidsmarkt, het op gang helpen van het Duurzaamheidsplatform Zuidplas en allerlei andere acties. Erg leuk om te doen, want je ziet het tastbare resultaat.

Mijn rol
Voor deze gemeente is het mijn taak om de dingen voor elkaar te krijgen in de praktijk. Dat betekent dat ik op het ene moment met een fietsenmaker elektrische e-bikes regel voor dienstreizen van ambtenaren. En dezelfde dag is er overleg met het bedrijfsleven over provinciale subsidie of moest er een raadsvoorstel worden geschreven. Hands-on pur sang dus!

 

Projectleider Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Alphen aan den Rijn (2016)

Het project
De gemeente Alphen aan den Rijn heeft circa 300 panden in eigendom: (voormalige) stadhuizen, kerktorens, musea, winkels, huurwoningen en nog veel meer. Voor de gemeente werk ik met een projectteam (12 personen) en kerngroep (5 personen) een plan van aanpak en raadsvoorstel uit om er voor te zorgen dat dit gemeentelijk vastgoed in 2025 energieneutraal is. Daarbij mag gebruik gemaakt worden van het lokaal 'vergroenen' van energie. Een complexe opgave die we heel pragmatisch aanpakken, want er is geen tijd voor uitgebreid onderzoek. Bijzondere aandacht krijgt een slimme financieringsconstructie van dit miljoenenproject.

Mijn rol
Als projectleider breng ik de verschillende afdelingen die belangrijk zijn voor dit onderwerp bij elkaar: de energiecoördinator, Vastgoed, Gebouwbeheer, Sport, Maatschappelijke Ontwikkeling, Inkoop, Financiën, ... Dit is bij uitstek een project waarbij de verschillende partijen gehoord willen worden en waarbij de hoofdlijn goed vast moet worden gehouden. Mooi en dankbaar werk dus!

 

Duurzaamheidscoordinator Alphen aan den Rijn (2015)

Het project
Nadat ik eerst de gemeente ondersteund heb bij het opstellen van nieuw duurzaamheidsbeleid, ben ik ingehuurd om initiatieven van bewoners, bedrijven en organisaties te ondersteunen.

Mijn rol 
Het nieuwe duurzaamheidsbeleid van Alphen aan den Rijn richt zich op twee hoofdonderwerpen: de gemeentelijke organisatie en duurzaamheid en de Alphense samenleving. Voor het laatste onderwerp heb ik contact gezocht en gevonden met een aantal enthousiaste mensen uit de samenleving. In werkgroepen voor de onderwerpen ‘energie’ en ‘natuur en landschap’ werken we nieuwe initiatieven uit en gaan we na wie welke rol kan spelen. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld de exploitatie van een windturbine door dorpsbewoners en duurzaam (ver)bouwen, maar ook een actie om met schoolkinderen en scouting plastic uit de sloten te vissen. Opgeruimd staat netjes en de kinderen vonden het prachtig!

 

Projectleider Actieplan duurzaamheid Capelle aan den IJssel (2015)

Het project
Gemeente Capelle aan den IJssel wilde op korte termijn nieuw duurzaamheidsbeleid waarbij interactie met de samenleving een belangrijk uitgangspunt is. Energie is inhoudelijk het speerpunt.

Mijn rol
Voor de gemeente Capelle aan den IJssel stelde ik met Willem Jan Langenbach een Actieplan duurzaamheid op. Centraal in het plan staan vijf projectplannen. Deze projectplannen zijn gemaakt in samenspraak met lokale natuur- en milieuorganisaties, bedrijven, scholen, Verenigingen van Eigenaren en andere. Veel overleg dus. Het plan is succesvol opgeleverd volgens planning met een zeer korte doorlooptijd van ruim vier maanden. Veel projecten hebben een relatie met energiebesparing of duurzame opwekking van energie. De bijdrage aan de CO2-reductie van de verschillende projecten is gekwantificeerd in een ‘doelenboom’.

 

Adviseur energie en duurzaamheid Omgevingsdienst West-Holland (vanaf januari 2012 - heden)

Het project
De afgelopen jaren werk ik met veel plezier voor de Omgevingsdienst West-Holland als adviseur duurzaamheid.

Mijn rol
Als adviseur help ik de vijftien gemeenten in de regio Leiden die zijn aangesloten bij de Omgevingsdienst West-Holland. Dat betekent ondermeer het adviseren over duurzaamheid bij ruimtelijke ontwikkelingen en het doen van voorstellen voor energiebesparing en duurzame opwekking van energie. In 2014 werkte ik daarnaast als projectleider ‘Green Deal’ voor de gemeente Leiden, gericht op energie en wonen. Voor diverse gemeenten evalueerde ik het duurzaamheidsbeleid (Zoeterwoude, Leiderdorp). Daarnaast verzorgde ik bijvoorbeeld ook de realisatie van een zonnecentrale op het dak van een gemeentehuis. De gemeente Alphen aan den Rijn ondersteunde ik begin 2015 bij het opstellen van het nieuwe duurzaamheidsbeleid inclusief het bijbehorende uitvoeringsprogramma.


Projectleider duurzaamheidsactieplan Alblasserdam

Het project
Duurzaamheid is één van de hoofddossiers van het college van burgemeester en wethouders de gemeente Alblasserdam, een kleine gemeente met bijna twintigduizend inwoners. In het collegeprogramma staat dat er een duurzaamheidsplan wordt opgesteld.

Mijn rol in het project
Als projectleider heb ik een plan van aanpak geschreven waarin de focus van duurzaamheid het zoeken naar samenwerking is met en tussen partijen in de lokale samenleving. Dat past precies bij het motto van het college: “Alblasserdam, sterk door verbinding.” Het plan van aanpak is vervolgens stap voor stap uitgevoerd in nauwe samenwerking met ambtenaren, college en raad en met burgers, bedrijven en organisaties. Om dat te bereiken heb ik interviews afgenomen, twee avonden georganiseerd voor alle partijen in Alblasserdam, discussies met het college en raad gevoerd en natuurlijk intern afgestemd. Het Duurzaamheidsactieplan is inmiddels met een heel groot draagvlak vastgesteld door de raad inclusief een substantieel budget om de uitvoering mogelijk te maken.

Klimaatcoördinator gemeente Schiedam

Het project
Schiedam is ambitieus én actief in het streven om de CO2-uitstoot te verminderen. Bijvoorbeeld door de bouw van zeer energiezuinige scholen, veel aandacht voor duurzaamheid bij de revitalisering van het bedrijventerrein Nieuw-Mathenesse en door beleid en beleidsinstrumenten te ontwikkelen die daar bij helpen. Zo is er een eenvoudig model (spreadsheet) gemaakt, dat naast kosten ook de baten van duurzaamheid berekent bij nieuwbouw en renovatie van kantoren en bedrijfsruimten.

Mijn rol in het project
Als klimaatcoördinator heb ik me ruim een half jaar met bovenstaande zaken beziggehouden. Maar er waren uiteraard nog veel meer projecten, waar ik – ook inhoudelijk – aan werkte: verduurzaming van gemeentelijk vastgoed (vastgoednota), subsidieregeling voor gratis energie-adviezen voor woningverkopers, duurzaam slopen, regionale projecten, prestatie-afspraken met woningcorporaties, grootschalige aanleg van zonnepanelen etc.

 

Ondersteuner Energieloket stadsregio Rotterdam

Het project
Het Energieloket voor de regio Rijnmond richt zich op het stimuleren van energiebesparing bij de vijftien deelnemende gemeenten. In het project worden vooral bewoners gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te treffen. Om dat te bereiken worden ondermeer een aantal bewonersavonden georganiseerd.

Mijn rol in het project
In opdracht van de stadsregio Rotterdam stimuleerde ik gemeenten om aan de slag te gaan met het project, organiseerde ik zelf bewonersavonden inclusief de communicatiecampagne en verrichte hand- en spandiensten, onder andere voor de website. Daarnaast begeleidde ik de totstandkoming van een model om de kosten en baten van Cradle to cradle-bouwen in beeld te krijgen.

 

Projectleider visie externe veiligheid Schiedam

Het project
Gemeente Schiedam kent externe veiligheidsrisico’s door onder andere vervoer van gevaarlijke stoffen over de Nieuwe Maas en over snelwegen en door industrie binnen en buiten de gemeentegrenzen. De gemeente beschikte nog niet over een visie externe veiligheid, zodat de verantwoording van met name het groepsrisico per geval plaatsvond.

Mijn rol in het project
In samenspraak met een uitgebreide gemeentelijke projectgroep, DCMR Milieudienst Rijnmond en de Veiligheidsregio heb ik als projectleider een visie geschreven die zo concreet is, dat deze meteen een handreiking is voor de dagelijkse praktijk. Veel is geïnvesteerd in draagvlak bij stedenbouwkundigen en planologen, zodat de visie in het beleidsproces rond ruimtelijke ontwikkelingen ook echt gebruikt wordt. De visie externe veiligheid Schiedam bestaat onder andere uit een signaleringskaart, gebiedsgerichte ambities en voorschriften voor bestemmingsplannen.

 

Integraal milieuadviseur gemeente Schiedam

Projecten
Gemeente Schiedam op de Rechtermaasoever kampte met twee onvervulde vacatures voor milieu op de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling en Beleid. Voor de gemeente heb ik in anderhalf jaar tijd diverse projecten uitgevoerd:

  • Herstructurering en transformatie van bedrijventerreinen;
  • Begeleiding van woningbouwprojecten;
  • Coördinatie van de Vakgroep Milieu;
  • Het opstarten van nieuwe initiatieven.

Rollen
Als integraal milieuadviseur coördineerde en verzorgde ik allereerst de milieu-inbreng in projectgroepen voor de ruimtelijke planvorming voor bedrijventerreinen. In het één geval ter voorbereiding op een nieuw bestemmingsplan, in een ander geval meer in de fase van visievorming. Aansturing van DCMR Milieudienst Rijnmond voor onderzoek was een deel van het werk, het formuleren van kansen voor duurzaamheid en ambities een andere. Een ander - en bijzonder - project was de vertegenwoordiging van Schiedam in de projectgroep ‘T+ contour’, een projectgroep die werkte aan een nieuwe bestuursovereenkomst over de geluidscontour van de Rotterdamse Waal/Eemhaven.
Ook nadat de twee milieuvacatures in Schiedam vervuld waren, werd ik nog tweemaal ingehuurd. Dit keer kwam woningbouw aan bod, met name geluid (hoger waardeprocedures), geur en externe veiligheid. Complexe projecten, omdat de milieubelasting door transport en industrie in Schiedam vaak erg hoog is. Daarnaast kreeg ik de rol van coördinator toebedeeld. Dat betekende onder meer het verzorgen van regulier intern milieu-overleg, bijdragen aan de Stadsvisie, collegewerkprogramma, begroting, milieujaarverslag en het verzorgen van subsidieaanvragen. Daarnaast heb ik voorstellen gedaan om de impact van onze milieuadvisering te vergroten. Tenslotte heb ik voor Schiedam nieuwe projecten opgestart, zoals een visie externe veiligheid en het schetsen van de perspectieven van een gebiedsgerichte benadering.

 

Herziening Milieubeleidplan Utrecht

Het project
Voor de gemeente Utrecht verving en ondersteunde ik de projectleider bij de herziening van het milieubeleidsplan. Nieuwe thema’s in dit plan zijn op verzoek van de gemeenteraad ‘klimaat en energie’ en ‘gezondheid en milieu’. Daarnaast was de milieu-inbreng in ruimtelijke planvorming een onderwerp dat bijstelling behoefde.

Mijn rol in het project
Om snel informatie uit de gemeentelijke organisatie te krijgen, organiseerde en leidde ik bijeenkomsten, interviewde specialisten en schreef en redigeerde teksten voor het nieuwe milieubeleidsplan. Uitdagend was het, om zeer kort en bondig pakkende teksten en relevante acties te formuleren, die ook concreet meetbaar zijn en goed te monitoren moeten zijn.

 

Borging klimaatbeleid Themateam Duurzame Overheden VNG

Het project
Veel gemeenten zijn actief met klimaatbeleid aan de slag gegaan en hebben hoge ambities. Maar hoe zit het met de verankering of borging van dit beleid binnen de gemeentelijke organisatie? En hoe kun je dat eigenlijk doen? Het Themateam Duurzame Overheden van de VNG en SenterNovem wilden een antwoord op die vragen krijgen.

Mijn rol
Op basis van interviews met sleutelfiguren in gemeenten inventariseerde ik voorbeelden, mogelijkheden, wensen en knelpunten. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat in veel gemeenten de klimaatcoördinatoren nog erg inhoudelijk werken aan projecten en minder regie voeren dan eigenlijk zou moeten. Ook de borging van financiën is meestal nog niet goed geregeld. Het eindresultaat is de door SenterNovem uitgegeven brochure ‘Borgen voor Morgen’. Daarin staat een groot aantal voorbeelden over hoe je het klimaatbeleid binnen de gemeentelijke organisatie kunt borgen.

 

VROM raad: Advies omgaan met milieunormen

Het project
De VROM raad adviseert de Minister van VROM. In dit advies ging het om de vraag of er andere manieren te bedenken zijn, om met milieunormen om te gaan. Achterliggende gedachte was, dat de worsteling met bijvoorbeeld luchtkwaliteitsnormen tot sub-optimale oplossingen leidt. Bouwprojecten kunnen niet doorgaan of worden ernstig vertraagd door normen en de uiteindelijke oplossing is niet altijd de meest wenselijke. De vraag was kort samengevat: “Dekken de normen nog wel onze waarden?”

Mijn rol in het project
Voor het secretariaat van de VROM raad, dat de adviezen opstelt, heb ik op een rij gezet hoe milieuregelgeving in de praktijk werkt en welke knelpunten daarbij optreden. Op basis daarvan heb ik voorstellen gedaan, om vooral de grenswaarden een andere rol te geven. Begrippen als compensatie, saldering, gebiedsgericht werken en flexibilisering spelen daarbij een rol. De kunst was om in korte tijd verschillende beleidsterreinen (lucht, geluid, water, ammoniak) te vergelijken en om voorstellen te doen die voor al deze onderwerpen passend en vernieuwend zijn.

 

StadtUmBau Über die Grenze

Het project
Het Duitse 'StadtUmBau' werkt als stedenbouwkundig bureau vooral in eigen Duitsland. Daarnaast heeft het bureau inmiddels een aantal grensoverschrijdende projecten uitgevoerd. StadtUmBau wilde te weten komen, welke perspectieven er zijn om op de Nederlandse markt te werken. Het onderzoek werd gesubsidieerd door de Kamer van Koophandel in Nederland en de Duitse Handelskammer.

Mijn rol in het project
Het totale onderzoek moest binnen een aantal weken worden afgerond. Dat vroeg om een pragmatische aanpak. Daarom heb ik eerst vastgesteld wie de belangrijkste potentiële opdrachtgevers zijn (gemeenten en projectontwikkelaars) en vervolgens een vragenlijst gemaakt. Daarna heb ik enkele tientallen telefonische interviews afgenomen en van de uitkomsten in een bondig rapport verslag gedaan. Er blijkt wel degelijk interesse te zijn om een Duits bureau in te huren. Aardig was dat enkele gemeenten spontaan vroegen om kennismaking met StadtUmBau. En het bureau StadtUmBau kan op basis van de resultaten gericht gaan acquireren.

 

Energiebesparing gemeenten

Het project
Gemeenten kunnen veel energie en geld besparen met energiezuinige openbare verlichting. Maar tegelijkertijd is dit voor veel gemeenten een nog redelijk onbekend terrein. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en SenterNovem willen gemeenten stimuleren om aan de slag te gaan met hun openbare verlichting. Daarvoor is een projectgroep opgericht. Een van de acties is een 'koploperaanpak' waarbij gemeenten het voortouw nemen die op korte termijn ambities willen gaan waarmaken. Om deze en andere gemeenten te enthousiasmeren was een achtergronddocument nodig.

Mijn rol in het project
In opdracht van SenterNovem en de VNG stelde ik een brochure samen en schreef de tekst. In de brochure staan de voordelen van energiezuinige openbare verlichting (ook: sociale en verkeersveiligheid, lagere energie- en onderhoudskosten). Daarnaast is aangegeven hoe gemeenten concreet aan de slag kunnen, waar informatie verkrijgbaar is en welke maatregelen mogelijk zijn.

 

Stad & Milieu

Het project
Het project Stad & Milieu is bedoeld om te onderzoeken of en hoe milieuregelgeving het realiseren van de 'compacte stad' in de weg staat. Geluidnormen staan bijvoorbeeld woningbouw in de stad in de weg, terwijl je er eigenlijk best zou willen bouwen.
Landelijk zijn daarom 25 experimenten in stedelijke gebieden uitgevoerd. Het ministerie van VROM stelde een actieve inbreng van de milieubeweging zeer op prijs.

Mijn rol in het project
Voor Stichting Natuur en Milieu coördineerde ik een samenwerkingsverband van zeven provinciale Milieufederaties en de Stichting Natuur en Milieu. De provinciale Milieufederaties hebben ieder actief deelgenomen aan één Stad & Milieuproject. Mijn rol was het draaiende houden van het netwerk, het faciliteren van kennisuitwisseling en het verzorgen van input richting onder meer het Ministerie van VROM. Een andere rol was het laten horen van de visie van de milieubeweging op Stad & Milieu. Die was in beginsel positief. Dat is best opmerkelijk, want met Stad & Milieu hadden gemeenten de mogelijkheid om milieunormen te overschrijden, iets waar de milieubeweging niet snel warm voor loopt.
Daarnaast hebben we een eerste evaluatie van Stad & Milieu uitgevoerd. Ook schreven we een handleiding voor bewonersorganisaties.

 

Milieukwaliteit in de leefomgeving (MILO)

Het project
MILO staat voor milieukwaliteit in de leefomgeving. Het is een methode om in zeven stappen ambities voor milieu en voor andere kwaliteiten in een concreet gebied te bepalen die bij dat gebied passen. Gebiedsgericht maatwerk dus. De werkwijze staat samengevat in de 'Handreiking Milieukwaliteit in de leefomgeving' (MILO). De handreiking is opgesteld in samenwerking tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Unie van Waterschappen (UvW) en het Ministerie van VROM.
De handreiking MILO onderscheidt de volgende zeven stappen om tot gebiedsgerichte ambities voor de leefomgeving te komen:

  • analyse van aanwezige functies en kwaliteiten;
  • bepalen van het gebiedstype;
  • vaststellen van indicatoren voor de milieukwaliteit;
  • analyse huidige milieukwaliteit;
  • vergelijking met referenties voor het gebiedstype;
  • ambities vastleggen in een milieugebiedsvisie;
  • uitvoeringsmaatregelen vaststellen en monitoring.

Inmiddels werkt een aantal gemeenten, provincies en regio's volgens de MILO-methode. Ook zijn door overheden vergelijkbare systematieken ontwikkeld. Het gedachtegoed van MILO is dus ook in de praktijk echt 'geland'.

Mijn rol in het project
In het project MILO hield ik de pen vast en schreef de handreiking. Daarbij was het de kunst om de soms abstracte (en soms ook verschillende) ideeen van de betrokken overheden op papier te krijgen en tot een samenhangend verhaal te smeden. Een uitdagende klus, waarbij soms de nodige creativiteit en diplomatie kwam kijken.
Als vervolg op dit project heb ik voor het 'projectbureau MILO' (ondergebracht bij de VNG) vervolgens een cursusdag gebiedsgericht beleid en MILO ontwikkeld.

 

Project Duurzame stedelijke vernieuwing

Het project
In dit project (in opdracht van de GIDO-Stichting, NIDO, Habiforum en VROM) is onderzocht hoe gemeenten de begrippen duurzaamheid, omgevingskwaliteit en zorgvuldig ruimtegebruik uit het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) handen en voeten geven. Daarvoor zijn gemeenten en andere partijen geinterviewd en zijn de Meerjaren Ontwikkelings Programma’s (MOP's) van een aantal gemeenten onderzocht. Gemeenten staan voor de taak om de vrij abstracte ambities op het gebied van omgevingskwaliteit, duurzaamheid en zorgvuldig ruimtegebruik
tot uitvoering te brengen. Het rapport beschrijft deze worsteling en gaat op zoek naar oplossingsrichtingen.
Uit het rapport blijkt ondermeer dat gemeenten Meerjaren Ontwikkelings Programma’s meestal in korte tijd hebben opgesteld. Daarbij is vooral gebruik gemaakt van bestaand beleid. De MOP’s bevatten daarom meestal ook geen nieuw integraal beleid voor de drie prestatievelden. Het Rijk komt daarnaast bij gemeenten regelmatig over als een sterk verkokerde organisatie, hoewel het ISV juist beoogt de verkokering te doorbreken.
Naar aanleiding van het rapport heeft het Rijk de prestatievelden opnieuw tegen het licht gehouden en geherdefinieerd.

Mijn rol in het project
Naast het voeren van stadsgesprekken heb ik in dit project, dat ik voor TNO samen met PriceWaterhouseCoopers uitvoerde, veel energie gestoken in een heldere rapportage. Daarom is onderscheid gemaakt in aanbevelingen richting gemeenten en aanbevelingen richting Rijk. Daarnaast hebben we een aantal kansen onderscheiden op inhoudelijk, organisatorisch en financieel gebied.

 

Handreiking MIRUP

Het project
In opdracht van het stadsgewest Haaglanden is de handreiking MIRUP (Handreiking voor Milieu in Ruimtelijke Plannen) opgesteld. De vraag van d eopdrachtgever was hoe en waar duurzaamheid en milieu een plek in ruimtelijke planvorming kunnnen krijgen. De handreiking slaat daarmee een brug tussen milieu en ruimtelijke ordening. Per fase van een ruimtelijk planproces staat in de handreiking hoe milieu een bijdrage kan leveren. Kansen om de milieukwaliteit te verbeteren worden op die manier optimaal benut. En ook zorgt de handreiking er voor dat er geen onnodige vertaging in een planproces optreedt, doordat pas in een laat stadium van de planvorming milieuknelpunten opduiken.

Mijn rol in het project
Naast de opzet van de handreiking is mijn bijdrage vooral geweest het vormgeven van praktische milieu-ambities en milieumaatregelen per fase van het planproces. Mijn ervaringen met MILO en Stad & Milieu kwamen daarbij uiteraard goed van pas.

 

Gemeentelijke milieubeleidsplannen

Het project
Het milieubeleidplan maakt duidelijk welke taken een gemeente op milieugebied uit gaat voeren inclusief een planning en kostenraming. Voor de gemeente geeft het richting aan het handelen en legt beleidsdoelen en prioriteiten vast.

Mijn rol in het project
Voor verschillende gemeenten heb ik in de periode dat ik voor Witteveen+Bos werkte het proces begeleid om een gemeentelijk milieubeleidsplan op te stellen. Het betrekken van relevante partijen was een belangrijke opgave, net als het bepalen van heldere prioriteiten.
In Almelo is niet alleen het milieubeleidsplan gemaakt, maar ook een milieukaart samengesteld, om de relatie tussen milieu en ruimtelijke ordening te versterken. Een erg nuttige exercitie: steeds meer gemeentelijke diensten schoven aan tafel aan. Milieubeleid werd daarmee een onderwerp dat ook echt die andere diensten aanging.

 

Milieunormering Nederlandse Antillen

Het project
Het stelsel van milieunormen op de Nederlandse Antillen was nauwelijks ontwikkeld. Omdat milieunormering een hoeksteen is van het milieubeleid, wilden de Antillen zelf dat er milieunormen werden opgesteld. Zodat overheden en bedrijven weten waar ze aan toe zijn.

Mijn rol in het project
Voor het Land Nederlandse Antillen heb ik milieunormen opgesteld voor onder meer lucht, geluid, water en afval. Dat betekende laveren tussen wenselijkheid en haalbaarheid en veel overleg met het bedrijfsleven. Per eiland (de Nederlandse Antillen bestaan uit Curacao, Bonaire, St. Maarten, Saba en St. Eustatius) heb ik een ambtenaar gevonden om deel te nemen aan een opgerichte projectgroep milieunormering.
Opvallend was de grote bereidheid van het bedrijfsleven om mee te denken en mee te werken. Naast deze milieunormen heb ik onder meer ook een asbest-importverbod voorbereid en een folder over klimaatbewust bouwen samengesteld. Een unieke ervaring om twee jaar op de Antillen te kunnen werken!

 

Andere projecten vindt u in mijn CV.